EU CBAM từ 01/01/2026: Doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị gì để tiếp tục vào thị trường Châu Âu?
Xu hướng chính sách khí hậu toàn cầu và nguy cơ “carbon leakage”
Biến đổi khí hậu hiện nay là vấn đề toàn cầu cần các giải pháp toàn cầu. Trong những năm gần đây, Liên minh Châu Âu (EU) đã tăng cường mạnh mẽ các chính sách khí hậu nhằm đạt mục tiêu trung hòa carbon (Carbon Neutrality) và giảm phát thải khí nhà kính.
Tuy nhiên, khi các quy định khí hậu tại EU ngày càng nghiêm ngặt trong khi nhiều quốc gia khác vẫn áp dụng các chính sách ít chặt chẽ hơn, một rủi ro lớn có thể xảy ra gọi là “carbon leakage” (rò rỉ carbon).
Hiện tượng này xảy ra khi:
- Doanh nghiệp EU chuyển hoạt động sản xuất sử dụng nhiều carbon sang các quốc gia có quy định khí hậu ít nghiêm ngặt hơn, hoặc
- Sản phẩm sản xuất tại EU bị thay thế bởi hàng nhập khẩu có cường độ phát thải carbon cao hơn.
Để giải quyết vấn đề này, Liên minh Châu Âu đã thiết lập Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon – Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM).
CBAM – Công cụ chính sách khí hậu mang tính bước ngoặt của EU
CBAM được thiết kế nhằm:
- Định giá carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào EU
- Đảm bảo giá carbon của hàng nhập khẩu tương đương với sản xuất trong EU
- Thúc đẩy sản xuất công nghiệp sạch hơn trên toàn cầu
CBAM cũng được thiết kế tương thích với các quy định của WTO, đảm bảo cơ chế này không tạo ra các rào cản thương mại không công bằng.
Cơ chế này được triển khai song song với Hệ thống mua bán phát thải của EU (EU ETS), trong đó các khoản phân bổ miễn phí (free allowances) cho doanh nghiệp EU sẽ dần được loại bỏ trong giai đoạn 2026 – 2034.
Lộ trình triển khai CBAM của EU
Giai đoạn chuyển tiếp (01/10/2023 – 31/12/2025)
CBAM đã chính thức có hiệu lực từ 01/10/2023 với mục tiêu tạo ra một giai đoạn học hỏi và thử nghiệm cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Trong giai đoạn này:
- Nhà nhập khẩu EU chỉ phải báo cáo lượng phát thải khí nhà kính (GHG) của hàng hóa nhập khẩu.
- Không có nghĩa vụ thanh toán carbon.
Các ngành hiện nằm trong phạm vi CBAM gồm:
- Xi măng
- Sắt và thép
- Nhôm
- Phân bón
- Điện
- Hydrogen
Những lĩnh vực này chiếm hơn 50% lượng phát thải trong các ngành thuộc hệ thống EU ETS.
CBAM chính thức áp dụng từ ngày 01/01/2026
Từ 01/01/2026, CBAM sẽ bước sang giai đoạn triển khai chính thức.
Khi đó:
- Nhà nhập khẩu EU phải khai báo hàng năm lượng phát thải carbon gắn liền với hàng hóa nhập khẩu
- Đồng thời mua và nộp CBAM Certificates tương ứng với lượng CO₂ phát thải.
Giá của CBAM Certificates sẽ được xác định dựa trên giá đấu giá trung bình hàng tuần của EU ETS (€/tấn CO₂).
Điều này có nghĩa rằng:
Sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao sẽ phải chịu chi phí carbon cao hơn khi nhập khẩu vào EU.
Tác động đối với doanh nghiệp xuất khẩu sang EU
Trong thực tế chuỗi cung ứng quốc tế, các nhà nhập khẩu và tập đoàn tại EU sẽ yêu cầu nhà cung cấp từ các quốc gia như Việt Nam:
- cung cấp dữ liệu phát thải CO₂ của sản phẩm
- xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải
- đảm bảo tính minh bạch và truy xuất dữ liệu carbon
Nếu doanh nghiệp không cung cấp được dữ liệu phát thải đáng tin cậy, EU có thể áp dụng giá trị phát thải mặc định (default values), thường cao hơn nhiều so với thực tế.
Điều này có thể dẫn tới:
- tăng chi phí nhập khẩu
- giảm khả năng cạnh tranh
- nguy cơ mất đơn hàng từ khách hàng EU.
Doanh nghiệp cần làm gì để đáp ứng CBAM?
Để đáp ứng CBAM, doanh nghiệp xuất khẩu cần xây dựng một hệ thống quản lý carbon toàn diện, bao gồm:
1. Xác định sản phẩm thuộc phạm vi CBAM
- phân tích HS Code
- xác định ngành hàng
- xác định nguyên liệu và tiền chất (precursors)
2. Thiết lập hệ thống quản lý dữ liệu phát thải
- thu thập dữ liệu năng lượng
- quản lý dữ liệu sản xuất
- xây dựng hệ thống MRV (Monitoring – Reporting – Verification)
3. Kiểm kê phát thải carbon cho sản phẩm
- tính direct emissions (Scope 1)
- tính indirect emissions từ điện (Scope 2)
- xác định carbon intensity của sản phẩm
4. Xây dựng hồ sơ kỹ thuật CBAM
- mô tả quy trình sản xuất
- dữ liệu năng lượng
- phương pháp tính toán phát thải
- hồ sơ chứng minh và truy xuất dữ liệu
5. Kiểm chứng dữ liệu phát thải
- đánh giá nội bộ
- xác nhận độc lập
6. Cung cấp dữ liệu CBAM cho khách hàng EU
- embedded emissions
- khối lượng hàng xuất khẩu
- carbon price đã trả tại quốc gia sản xuất (nếu có)
7. Giảm phát thải để duy trì khả năng cạnh tranh
- tối ưu tiêu thụ năng lượng
- sử dụng năng lượng tái tạo
- cải tiến công nghệ sản xuất.
VINTECOM Quốc tế hỗ trợ doanh nghiệp triển khai CBAM
Với kinh nghiệm triển khai các tiêu chuẩn quốc tế cho chuỗi cung ứng FDI và doanh nghiệp xuất khẩu, VINTECOM Quốc tế cung cấp dịch vụ đào tạo, tư vấn và đánh giá hệ thống CBAM, bao gồm:
Đào tạo CBAM cho doanh nghiệp
- EU CBAM Regulation
- phương pháp tính embedded emissions
- hệ thống MRV
Tư vấn xây dựng hệ thống kiểm kê carbon
- thiết lập hệ thống quản lý dữ liệu phát thải
- phương pháp tính CO₂ theo quy định EU
- xây dựng hồ sơ CBAM
Đánh giá và xác nhận dữ liệu phát thải
- đánh giá hệ thống kiểm kê carbon
- đánh giá hiện trường
- xác nhận hồ sơ CBAM cho khách hàng EU
Hỗ trợ doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng EU
Các ngành tiêu biểu:
- steel
- aluminum
- electronics
- automotive supply chain
CBAM đang trở thành một cơ chế thương mại – khí hậu quan trọng của Liên minh Châu Âu và sẽ có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu toàn cầu từ năm 2026.
Doanh nghiệp muốn duy trì thị trường EU cần:
- xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải
- đảm bảo minh bạch dữ liệu carbon
- tuân thủ các yêu cầu báo cáo CBAM
Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí carbon và duy trì lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tổ chức, doanh nghiệp Đăng ký Tư vấn chứng nhận CBAM- Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU (CBAM) trong chuỗi cung ứng hàng hóa vào thị trường EU, Xin vui lòng liên hệ:
📶📶📶 Liên hệ đăng ký dịch vụ Đào tạo, Tư vấn chứng chỉ CBAM
Quý khách hàng, tổ chức, doanh nghiệp yêu cầu dịch vụ dịch vụ Tư vấn Chứng chỉ CBAM vảo EU, xin vui lòng nhấn vào “Đăng ký-Báo giá” hoặc trên thanh công cụ phía dưới bên phải màn hình PC để nhận báo giá trọn gói cho dịch vụ này.
🎁🎁🎁 Giảm ngay 5% phí đào tạo, tư vấn khi đăng ký online
📶📶📶 Để biết thêm thông tin chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
☎ Văn phòng VINTECOM Quốc tế tại Hà Nội: 16thFloor -Green Stars City - 234 Phạm Văn Đồng, phường Phú Diễn, TP. Hà Nội. Hotline 094-886-5288/ (024) 730-588-58
☎ Văn phòng VINTECOM Quốc tế tại Hồ Chí Minh: Glory Heights - Vinhomes Grand Park, 88 đường Phước Thiện, Phường Long Bình, TP. HCM. Hotline 0938-083-998/ (028) 7300-7588
CÔNG TY TƯ VẤN QUẢN LÝ VINTECOM QUỐC TẾ
Head Office: Số 5 phố Hoàng Sâm, Nghĩa Đô, Cầu giấy, TP. Hà Nội
VĂN PHÒNG VINTECOM HÀ NỘI
Address: 16th Floor - Green Stars City
234 Phạm Văn Đồng, phường Phú Diễn, TP. Hà Nội
Tel/ Fax : (024) 730.588.58/ (024) 730.333.86
Hotline: 0948 865 288
YM: kdvintecom
Email : office-hn@vintecom.com.vn
Web : www.vintecom.com.vn
VĂN PHÒNG VINTECOM HỒ CHÍ MINH
Address: Glory Heights - Vinhomes Grand Park
88 đường Phước Thiện, Phường Long Bình, TP. HCM
Contact: Ms. Phạm Thu Hà
Tel: (028) 7300 7588
Hotline: 0938 083 998
Email : office-hcm@vintecom.com.vn
Web : www.vintecom.com.vn